Sekonder Frekans Kontrol Performans Testi

Sekonder frekans kontrol performans testleri iki aşamadan oluşmaktadır. Bu aşamalar, üretim birimlerinde gerçekleştirilecek sekonder frekans kontrol ön yeterlilik performans testi ve Milli Yük Tevzi Merkezi’nde Otomatik Üretim Kontrol (AGC) sistemi üzerinden gerçekleştirilecek sekonder frekans kontrol performans testidir.

Sekonder frekans kontrol ön yeterlilik performans testleri, TEİAŞ-Yük Tevzi Dairesi Başkanlığınca görevlendirilen gözlemci nezaretinde, Akredite olmuş/ Akreditasyon sürecinde olan muayene kuruluşları aracılığı ile üretici tarafından yapılacaktır.  (TEİAŞ Resmi Web Sitesi)

Sekonder frekans kontrol performans testleri ile ilgili teknik prosedür elektrik piyasası şebeke yönetmeliğinde Ek.4.B kısmında anlatılır.

Milli Yük Tevzi Merkezinde bulunan Otomatik Üretim Kontrol (AGC) programı tarafından gönderilen ayar değerlerine göre sekonder kontroluna katılacak olan üretim birimindeki AGC Sistemi/Arabiriminin fonksiyonları kontrol edilecektir. (EPŞY E.4.B – 1)

  • Milli Yük Tevzi Merkezi ile üretim birimi arasındaki SCADA Sistemi üzerinde gerçekleştirilen iletişim sekonder frekans kontrol ayar değerleri için doğrulanacaktır. (EPŞY E.4.B – 1.a)
  • AGC programının üretim birimine SCADA Sistemi ile periyodik olarak gönderdiği “PD Validity” sinyalinin doğru bir şekilde kullanıldığı, bu sinyalin belli bir zaman-aşımı süresi (60 saniye) boyunca alınamaması durumunda, santralda LRPD alarmının üretildiği ve Otomatik Üretim Kontrol Sistemi/Arabirimi konumunun UZAK (REMOTE) konumdan LOKAL konuma geçtiği, tekrar UZAK konuma geçişin “PD Validity” sinyali alınmasından sonra ancak operatör müdahalesi ile mümkün olabildiği kontrol edilecektir. (EPŞY E.4.B – 1.c)
  • Üretim biriminde kurulan Otomatik Üretim Kontrolu Sistemi/Arabirimi İnsan Makine Arayüzünde (HMI – Human Machine Interface) aşağıdakilerin görüntülendiği kontrol edilecektir:
    • AGC kontrol blok diagramı
    • AGC sisteminin çalışma modu
    • Ayar değeri ve ünitelere dağılımı
    • Lokal ayar değeri (Operatörler müdahalesi mümkün olacaktır)
    • Ünite bazında sekonder frekans kontrol limitleri (Operatörler müdahalesi mümkün olacaktır)
    • Üretim birimi sekonder frekans kontrol maksimum ve minimum kapasite değerleri (MAXC ve MINC)
    • Üretim birimi sekonder frekans kontrol bandı
    • “PV Validity” sinyalinin durumu
    • AGC Sistemine/Arabirimine ilişkin alarmlar
    • Ayrılan toplam primer rezerv
    • Ünitelerin primer frekans kontrolüne katılım durumu sinyalleri (PFCO)
    • Ünite yük alma /atma hızları
    • Hız regülatörleri eğim ayar değerleri (governor droop setting)
    • Toplam santral üretimi
    • Kontrol hatası (Ayar değeri ile santral üretimi arasındaki fark) (EPŞY E.4.B – 1.e)

Aşağıdaki listede yer alan alarm ve konum bilgileri doğrulanacaktır (EPŞY E.4.B – 2)

Sekonder frekans testleri öncesinde santralda aşağıda belirtilen ayarlamalar yapılacaktır:

  • Ünite yük alma/atma (ramp rate) hızları, santral tipine göre EPŞY Madde 126/A’da belirtilen değerlere ayarlanacaktır.
  • Ünite hız regülatörü droop ayarı (governor droop setting) uygun değere (Ör. %4) ve primer frekans kontrol ölü-bant değeri mümkün olan en küçük değere ayarlanacaktır.
  • Üretim birimi sekonder frekans kontrol maksimum kapasite (MAXC) ve sekonder frekans kontrol minimum kapasite (MINC) değerleri, mümkün olan en geniş sekonder frekans kontrol aralığı sağlanacak şekilde ayarlanacaktır.
  • Milli Yük Tevzi Merkezinden gönderilecek ayar değerlerine üretim biriminin  sekonder frekans kontrol cavabı en az gecikme ile başlatılacak şekilde santralda gerekli ayarlamalar yapılacaktır. (EPŞY E.4.B – 3)

Üretim birimi sekonder frekans kontrol testleri, primer frekans kontrolu açık ve kapalı olmak üzere iki ayrı işletme koşulunda yapılacaktır.

Ünitelerin primer frekans kontrolüne katılmadığı durumda primer frekans kontrol rezervi ayrılmadan, santralda Sekonder Frekans Kontrol Aralığı en geniş şekilde olacak şekilde MAXC ve MINC değerleri ayarlanacak.

  • Milli Yük Tevzi Merkezinde AGC programı TEST MODU’nda üretim birimi sekonder frekans kontrol aralığı içinde yük alma ve yük atma yönünde ayar değerleri gönderilerek üretim biriminin sekonder frekans kontrol aralığının tamamında ve beklenen hızda sekonder frekans kontrol cevabı verip vermediği kontrol edilecek.
  • Üretim birimi primer frekans kontroluna katılırken, sekonder frekans kontrol maksimum (MAXC) ve minimum (MINC) kapasite değerleri ünitelerin primer frekans kontrol rezervlerini kapsayacak şekilde ayarlanacaktır. Bu testler sırasında, Milli Yük Tevzi Merkezinde AGC programı TEST MODU’nda üretim birimi sekonder frekans kontrol aralığı içinde yük alma ve yük atma yönünde ayar değerleri gönderilerek, üretim briminin sekonder frekans kontrol aralığının tamamında ve beklenen hızda sekonder frekans kontrol cevabı verip vermediği kontrol edilecek. Üretim birimi sekonder frekans kontroluna katılırken aynı zamanda sistem frekansındaki değişmelere bağlı olarak hem de primer frekans kontrol rezervini uygun bir şekilde sürdürebildiği test edilecektir. (EPŞY E.4.B – 6)

Üretim birimi sekonder frekans kontrol testleri sırasında santralda alınacak kayıtlara ek olarak, TEİAŞ Milli Yük Tevzi Merkezi tarafından SCADA Sisteminden aşağıda belirtilen değerler kaydedilecek:

  • Milli Yük Tevzi Merkezinden gönderilecek ayar değeri
  • Sistem frekans değeri
  • Santral/blok/ünitenin aktif güç üretimi
  • Ünitelerin aktif güç üretimleri (gerekli durumlarda)

Sekonder frekans kontrol hizmeti sunan üretim biriminin çıkış gücündeki değişimin başlaması için maksimum tepki süresi 30 saniye olmalı ve testler sonucunda belirlenen yüklenme hızına uygun olarak istenen üretim düzeyine erişilmelidir. Sekonder frekans kontrol hizmeti sağlayacak ünitelerin yüklenme hızı yakıt tipine bağlı olarak aşağıdaki şekilde olmalıdır:

  • Motorin, fuel oil ve doğal gaz yakıtlı üretim tesisleri için nominal gücün dakikada en az %6’sı kadar,
  • Rezervuarlı hidroelektrik üretim tesisleri için nominal gücün saniyede %1.5 ile %2.5’u arasında,
  • Yakıt olarak taş kömürü kullanan üretim tesisleri için nominal gücün dakikada %2 ile %4’ü arasında,
  • Yakıt olarak linyit kullanan üretim tesisleri için nominal gücün dakikada %1 ile %2’si arasında. (EPŞY 126/A – 3)

Hizmetler menüsüne dönmek için lütfen tıklayınız.

Yan hizmetler menüsüne dönmek için lütfen tıklayınız.